NazwÄ™ karnawaÅ‚ należy wywodzić od wÅ‚oskiego carne vale, zaczerpniÄ™tego z Å‚aciny oczywiÅ›cie a oznaczajÄ…cego pożegnanie miÄ™sa (carne ¬– miÄ™so, valere – obowiÄ…zywać, być ważnym, królować) lub także z Å‚aciÅ„skiego carrus navalis tj. nazwy wozu w ksztaÅ‚cie okrÄ™tu używanego w starożytnym Rzymie w procesjach ku czci Izydy a potem Dionizosa.
W Polsce od najdawniejszych czasów okres ten zwano zapustami. ByÅ‚ to – a w niektórych częściach kraju nadal jest – czas obecnoÅ›ci tzw. maszkar zapustnych, czyli karnawaÅ‚owych, czas kultywowania zwyczajów ludowych, przebierania siÄ™ za żydów, cyganów, dziadów, niedźwiedzie, konie, kozy, bociany itd., itp.

Tradycja hucznych balów karnawaÅ‚owych dotarÅ‚a do Polski z WÅ‚och i przyjÄ™ta zostaÅ‚a z entuzjazmem szczególnie w rezydencjach magnatów. PoczÄ…wszy od XVI w. modne staÅ‚y siÄ™ bale kostiumowe, nazywane redutami.
W mniej sprzyjajÄ…cych zabawom czasach – okresie zaborów – Polacy nawiÄ…zywali tematykÄ… do marzeÅ„ o odzyskaniu niepodlegÅ‚oÅ›ci, dlatego na balach organizowali spotkania konspiracyjne. Na przykÅ‚ad na bal karnawaÅ‚owy w 1862 r. w WÄ…chocku zaproszono polskich konspiratorów, którzy przyczynili siÄ™ później do wybuchu powstania styczniowego.

Także w Kielcach organizowano zabawy karnawaÅ‚owe, które przeszÅ‚y do historii. Z balów sÅ‚ynÄ…Å‚ otwarty w 1902 r. hotel Bristol, z restauracjÄ… RafaÅ‚a Piwowarskiego, do której tak jak dziÅ› wchodziÅ‚o siÄ™ przez bramÄ™, w podwórze. Od 1906 r. na piÄ™trze hotelu mieÅ›ciÅ‚a siÄ™ Resursa Obywatelska, instytucja kulturalna, którÄ… powoÅ‚ano m.in. by organizowaÅ‚a mieszkaÅ„com miasta czas wolny. 6 I 1907 r. odbyÅ‚a siÄ™ tam pierwsza noworoczna zabawa choinkowa dla dzieci. Bristol znany byÅ‚ także z koncertów orkiestry Karola NamysÅ‚owskiego oraz otwierajÄ…cego sezon karnawaÅ‚owy balu sylwestrowego w Resursie Obywatelskiej.
Popularne bale, zwÅ‚aszcza maskaradowe odbywaÅ‚y siÄ™ także w otwartym w 1878 r. kieleckim teatrze. Organizowano je tam aż do czasów II wojny Å›wiatowej. Dochód czÄ™sto przeznaczano na cele dobroczynne. Z reguÅ‚y nie potrzeba byÅ‚o zaproszenia, wejść mógÅ‚ każdy, ale na oddzielnÄ… galeriÄ™ – z prawem do przyglÄ…dania siÄ™ taÅ„com na dole – wchodzili ci, którzy wpÅ‚acili odpowiedniÄ… kwotÄ™. Warto dodać, że bilety na taki bal byÅ‚y zawsze wykupione dużo wczeÅ›niej.

SÅ‚ynne byÅ‚y bale z lat 90. XIX w., które organizowaÅ‚ szwagier wÅ‚aÅ›ciciela teatru, malarz Jan Styka. Podobno na jednym z nich sam wystÄ…piÅ‚ w kosztownym żupanie, w koÅ‚paku z futra, a w nakrycie gÅ‚owy wetkniÄ™te miaÅ‚ sokole pióro, przypiÄ™te brylantowÄ… broszkÄ… – byÅ‚a to, jak byÅ›my dziÅ› powiedzieli, stylizacja na króla Zygmunta Augusta. Z kolei Maria Saska, żona znanego kieleckiego aptekarza, wystÄ…piÅ‚a w sukni sprowadzonej specjalnie na tÄ™ okazjÄ™ z Paryża.

„Gazeta Kielecka” tak opisywaÅ‚a modÄ™ karnawaÅ‚owÄ…: „...każdy maskaradowicz przynajmniej dwa dni w tygodniu suszy sobie gÅ‚owÄ™, w jaki przebrać siÄ™ kostium, a wybór ten pada jeÅ›li nie na kierezjÄ™ krakowiaka, to ubiór bandyty, rzezimieszka lub szulera. Kobiety zaÅ› przyodziewajÄ… gorsety krakowianek lub szaty królowych...”.
Szczególnym powodzeniem cieszyÅ‚y siÄ™ maskarady organizowane w teatrze przez PCK. WpisaÅ‚y siÄ™ one w kulturalny krajobraz miasta jako ostatnia impreza, zamykajÄ…ca zapusty.

W latach 30. XX w. popularne staÅ‚y siÄ™ dancingi a wraz z nimi nastaÅ‚a nowa moda taneczna – kujawiaka, oberka, krakowiaka zastÄ…piono tangiem, fokstrotem i walcem angielskim.
A jak Wy dziś świętujecie karnawał?