Autorami przewodnika „Åšladami rodziny Marii SkÅ‚odowskiej-Curie po Ziemi ÅšwiÄ™tokrzyskiej” sÄ… czÅ‚onkowie stowarzyszenia: Ryszard Garus, Jacek Skrzypczak i Elżbieta Stec. Temat jest ciekawy, lecz maÅ‚o znany w naszym regionie, toteż przygotowywany przewodnik już wzbudza zainteresowanie, a autorzy chcÄ… wydać go jeszcze w maju bieżącego roku.

O zwiÄ…zkach noblistki z ziemiÄ… Å›wiÄ™tokrzyskÄ… opowiedziaÅ‚a redakcji Wici.Info wspóÅ‚autorka przewodnika Elżbieta Stec. Maria SkÅ‚odowska zawitaÅ‚a po raz pierwszy w ÅšwiÄ™tokrzyskie po Å›mierci swej matki. PrzyjechaÅ‚a wraz z rodzeÅ„stwem w maju 1878 roku do wujostwa Felauerów, mieszkajÄ…cych w Rykoszynie. W tym samym roku spÄ™dziÅ‚a u nich caÅ‚e wakacje. Sześć lat później, gdy osÅ‚abiona intensywnÄ… naukÄ…, po maturze zrobiÅ‚a sobie roczny odpoczynek, odwiedziÅ‚a wujostwo WilgosiÅ„skich w Piekoszowie.

ByÅ‚a wówczas także w Kielcach, na grobie babci Salomei w Leszczynach oraz w Radlinie, gdzie obejrzaÅ‚a dawne gospodarstwo dziadków. Po wakacjach zÅ‚ożyÅ‚a wizytÄ™ w suchedniowskiej pensji Emilii Peck i niewiele brakowaÅ‚o, by zostaÅ‚a w Suchedniowie na dÅ‚użej jako nauczycielka matematyki. Z kolei w Skalbmierzu, u stryjostwa, spÄ™dziÅ‚a karnawaÅ‚ 1884 roku – ustalono na podstawie źródeÅ‚.

Elżbieta Stec informuje, że zwiÄ…zek rodziny SkÅ‚odowskich z ziemiÄ… Å›wiÄ™tokrzyskÄ… rozpoczÄ…Å‚ siÄ™ od przyjazdu do Kielc w 1832 roku Józefa SkÅ‚odowskiego, przyszÅ‚ego dziadka Marii, nauczyciela przedmiotów matematyczno-przyrodniczych w szkoÅ‚ach warszawskich. PrzeÅ›ladowany za udziaÅ‚ w powstaniu listopadowym musiaÅ‚ on opuÅ›cić stolicÄ™. Brat jego narzeczonej, wysokiej rangi urzÄ™dnik Adam SagtyÅ„ski, pomógÅ‚ przyszÅ‚emu szwagrowi znaleźć posadÄ™ w kieleckim gimnazjum rzÄ…dowym, gdzie ten podjÄ…Å‚ pracÄ™ w styczniu 1832 roku.

W lutym 1832 roku Józef SkÅ‚odowski poÅ›lubiÅ‚ w Warszawie SalomeÄ™ z SagtyÅ„skich i ze zwiÄ…zku tego przyszedÅ‚ na Å›wiat 20 października 1832 roku w Kielcach WÅ‚adysÅ‚aw SkÅ‚odowski – ojciec Marii. W wakacje 1833 roku dziadkowie Marii opuÅ›cili Kielce, lecz wrócili na KielecczyznÄ™ w 1870 roku, gdy Józef SkÅ‚odowski zostaÅ‚ emerytem. ZamieszkaÅ‚ wówczas z żonÄ… w Rykoszynie (gm. Piekoszów), w majÄ…tku ziÄ™cia Henryka Felauera i córki WisÅ‚awy – twierdzi wspóÅ‚autorka wydawnictwa.

W tym czasie dzierżawcami majÄ…tku ziemskiego w Piekoszowie byli Józef i Wanda WilgosiÅ„scy – drugi zięć i druga córka Józefa i Salomei SkÅ‚odowskich.

W 1879 roku Józef SkÅ‚odowski kupiÅ‚ w Radlinie folwark z drewnianym dworem i przeniósÅ‚ siÄ™ tam z małżonkÄ…. 24 grudnia 1881 roku Salomea SkÅ‚odowska przeziÄ™biÅ‚a siÄ™ podczas wyprawy saniami na pasterkÄ™ do Kielc, zachorowaÅ‚a na zapalenie pÅ‚uc i zmarÅ‚a w Radlinie po dwóch miesiÄ…cach. ZostaÅ‚a pochowana na cmentarzu parafialnym w pobliskich Leszczynach – opowiada Stec. Jej zapomniany grób z uszkodzonÄ… pÅ‚ytÄ… odnalazÅ‚ w zeszÅ‚ym roku Jacek Skrzypczak, kielecki przewodnik PTTK.

OkoÅ‚o 1870 roku przeniósÅ‚ siÄ™ z Warszawy do Kielc ZdzisÅ‚aw SkÅ‚odowski – syn Józefa oraz Salomei – stryj Marii, który jako doktor praw zostaÅ‚ kieleckim adwokatem. W 1880 roku objÄ…Å‚ on posadÄ™ rejenta w Skalbmierzu, a nastÄ™pnie byÅ‚ czÅ‚onkiem palestry w Miechowie. Na emeryturze powróciÅ‚ do Kielc i tu zmarÅ‚ w czerwcu 1914 roku. Spoczywa na kieleckim Cmentarzu Starym, wspólnie z żonÄ…, która zmarÅ‚a 11 lat wczeÅ›niej. Ich grób zachowaÅ‚ siÄ™ w dobrym stanie.

Na kieleckim cmentarzu pochowane sÄ… też dwie córki ZdzisÅ‚awa SkÅ‚odowskiego – stryjeczne siostry Marii SkÅ‚odowskiej – Maria Halikowa (primo voto Rawina), zasÅ‚użona dla Kielc dziaÅ‚aczka Polskiej Macierzy Szkolnej, w latach 1906–1917 bibliotekarka tej organizacji oraz ZdzisÅ‚awa WÅ‚odzimirska, żona architekta powiatu kieleckiego Juliana WÅ‚odzimirskiego. Ich groby również przetrwaÅ‚y.

Maria SkÅ‚odowska-Curie (1867–1934) to jedyna kobieta, którÄ… uhonorowano NagrodÄ… Nobla w dwóch różnych dziedzinach naukowych. W 1903 roku wspólnie z mężem Piotrem Curie i fizykiem Henri Becquerelem otrzymaÅ‚a Nobla z fizyki za badania nad promieniotwórczoÅ›ciÄ…, a w 1911 roku za odkrycie nowych pierwiastków polonu i radu, nagrodzono jÄ… NagrodÄ… Nobla w dziedzinie chemii. W 2009 r. brytyjski magazyn „New Scientist” uznaÅ‚ polskÄ… uczonÄ… za najważniejszÄ… kobietÄ™ naukowca wszech czasów.